“O‘zbekistondan tashqarida ham mahalliy brendlar tanilishini istaymiz”: Charos Kamalova sakkizinchi Teplo Fest, ishtirokchilarni qo‘llab-quvvatlash va festival kelajagi haqida

Teplo Fest katta tajriba sifatida boshlangan edi: jamoa qancha odam kelishini, ishtirokchilar yetarlimi yoki yo‘qmi va Yapon bog‘ining ulkan hududini to‘ldira olishlarini bilmasdi. Bugunga kelib vaziyat shu qadar o‘zgardiki, joy cheklangani sabab tashkilotchilar festivalga qo‘shilishni istagan ayrimlarga rad javobini berishga majbur bo‘lmoqda. Sakkizinchi Teplo Fest 4−6-sentabr kunlari Yapon bog‘ida bo‘lib o‘tadi. Bu yilgi mavzu — Soul in Bloom bo‘lib, u sevimli ishi bilan shug‘ullanish jarayonida o‘zini namoyon qilayotgan inson holatiga bag‘ishlangan. Chiptalar Afisha.uz'da onlayn sotilmoqda.

Biz Teplo asoschisi Charos Kamalova bilan festivalning to‘rt yil ichida qanday o‘zgargani, nega uning asosiy qismi mahalliy brendlar marketi bo‘lib qolayotgani, Teplo dizaynerlar rivojiga qanday ta’sir qilayotgani va jamoa nega ayrim tijoriy imkoniyatlardan ataylab voz kechayotgani haqida suhbatlashdik.

Ilk Teplo Fest’ga qaytsak, uni o‘sha paytda qanday tasavvur qilgandingiz va hozirgi festival undan qanchalik farq qiladi?

Ilk festivalga qaytadigan bo‘lsak, bu biz uchun juda hayajonli edi. O‘sha paytda bog‘ va dala shu qadar katta ko‘rinardiki, odamlar uchun qiziqarli bo‘lishi uchun ularni qanday to‘ldirishni bilmasdik.

Hozir vaziyat butunlay boshqacha. Endi bizga joyning o‘zi yetmayapti: faoliyatlarimiz, hamkorlarimiz juda ko‘p va shu to‘rt yil ichida festival ancha o‘sdi. Ba’zan hatto Yapon bog‘i ham uning uchun kichik bo‘lib qolgandek tuyuladi.

Endi oxirgi daqiqada qo‘shilishni istaganlarga rad javobini berishga majbur bo‘lyapmiz. Biz uchun nafaqat ishtirokchilar, balki mehmonlarning o‘zi uchun ham yetarlicha joy qoldirish muhim. Odamlar bemalol dam olishi va o‘zini qulay his qilishi kerak.

Nega aynan mahalliy brendlar festivalini yaratish siz uchun muhim edi?

Festivaldan oldin ham bir necha yil davomida marketlar o‘tkazib kelardik. Lekin men mahalliy brendlarga ko‘proq e’tibor qaratish uchun aynan festival formatiga o‘tishni muhim deb bildim.

Market baribir nisbatan ixchamroq format: unda odamlar va tashrif buyuruvchilar kamroq bo‘ladi. Festival g‘oyasi paydo bo‘lganida esa sahna, faoliyatlar va hamkorlik integratsiyalari aynan mahalliy brendlarimizga ancha ko‘proq e’tibor jalb qilishi mumkinligi ayon bo‘ldi.

Bugun Teplo Fest’ning asosiy mazmuni nimada?

Albatta, bu — mahalliy brendlarni qo‘llab-quvvatlash. Bularning barchasi ularga e’tibor jalb qilish va odamlarga yangi nomlar hamda dizaynerlar bilan tanishish imkonini berish uchun qilinadi.

Festivalimizning markazida har doim market zonasi qoladi. Bu yil unda 100 dan ortiq brend ishtirok etmoqda va biz uchun bu mavzuni rivojlantirishda davom etish, ishtirokchilarga o‘zini namoyish etish imkonini berish juda muhim.

Bu yil festival sakkizinchi marta o‘tkaziladi. Bu raqam siz uchun shaxsan nimani anglatadi?

Bu juda katta mas’uliyat. Jamoa ichida biz har doim o‘zimizga qanday darajani belgilayotganimizni muhokama qilamiz va ba’zan o‘sha darajaga qayta chiqishning o‘zi biz uchun qiyin bo‘ladi.

Har bir festivaldan keyin ko‘plab yaxshi fikrlarni eshitamiz va har safar “endi yanada yaxshiroq qilish kerak” deb o‘ylaymiz. Ehtimol, aynan shu chaqiriq — har safar yangi va qiziqarli narsa o‘ylab topish — biz uchun eng katta mas’uliyatdir.

Bu yilgi festival konsepsiyasi haqida batafsilroq aytib bering.

Bu yil festival gullab-yashnayotgan qalbimizga bag‘ishlangan. Soul in Bloom — sevimli ijodimiz, sevimli ishimiz bilan shug‘ullanganimizda va o‘zimiz ham asta-sekin gullab-yashnay boshlaganimizdagi holat haqida.

Bu holatni dekoratsiyalar, ranglar va festival atmosferasi orqali yetkazishni istadik. Bu yil hamma narsa juda yorqin va chiroyli bo‘lishi kerak, festival vizual jihatdan avvalgilaridan ancha farq qiladi.

To‘rt yil ichida Teplo Fest o‘ziga qo‘yadigan talablarni ancha o‘zgartirgani aniq. Bugun ilk festivalga qaraganda nimalarni tubdan boshqacha qilasiz?

Biz ichki jarayonlarga nisbatan ancha talabchan bo‘ldik. Bu jamoa, ishtirokchilarni saralash va hamkorlik integratsiyalariga ham taalluqli.

Ilk festivalni o‘tkazganimizda market zonasini qiziqarli va chiroyli qilishni istaganimiz uchun ko‘pincha brendlarning o‘zimizga murojaat qilib, ularni taklif qilardik.

Hozir esa arizalar shu qadar ko‘pki, ularning orasidan tanlaymiz va ba’zan oxirgi daqiqada keladigan qiziqarli loyihalarga ham rad javobini berishga majbur bo‘lamiz.

Ilgari festival arafasidagi tun bo‘yi ishlashimiz mumkin edi, faqat hammasiga ulgurish uchun. Hozir esa vaqtni yaxshiroq rejalashtirish va jarayonlarni tashkil etishni o‘rgandik.

Lekin mehmonlarga nisbatan o‘zimizga qo‘yadigan talablarimiz faqat oshib bormoqda. Ular har doim iliqlik va qulaylikni his qilishi, festival atmosferasini tuyishi biz uchun muhim.

Teplo Fest’ning brendga ta’sirini faqat savdo hajmi bilan emas, o‘lchash mumkinmi? Ishtirokdan keyingi qaysi o‘zgarishlarni eng yaqqol natija deb hisoblaysiz?

Albatta. Biz brendlarga festival o‘z g‘oyalari va farazlarini sinab ko‘rish, tajriba o‘tkazish va fikr-mulohaza olish uchun ajoyib maydon ekanini doim aytamiz.

Fikr-mulohaza, ehtimol, loyiha sifatida olishimiz mumkin bo‘lgan eng qimmatli narsadir. Tashrif buyuruvchilarning fikrlari brendlarning rivojlanishiga yordam beradi.

Bundan tashqari, bizning mehmonlarimiz juda ko‘p — bir necha kun ichida 15 mingdan ortiq kishi. Ular orasida turli kompaniyalar vakillari bor va festivaldan keyin brendlar ko‘pincha korporativ buyurtmalar yoki kollaboratsiya takliflarini olishadi.

Savdo to‘g‘ridan-to‘g‘ri festivalning o‘zida amalga oshmagan bo‘lsa ham, keyinchalik u katta loyihaga aylanishi mumkin. Biz bunday hikoyalarni juda ko‘p ko‘ramiz va bundan juda xursand bo‘lamiz.

Bugun festivalda musiqa va ko‘ngilochar dasturlar qanday rol o‘ynaydi? Bu yangi auditoriyani jalb qilish usulimi yoki Teplo Fest’ning mustaqil qismiga aylanganmi?

Dastlab bu haqiqatan ham auditoriyani jalb qilish usuli edi. Ammo bugun sahna festivalning ajralmas qismiga aylandi.

Ayniqsa, u o‘z musiqasini yaratadigan mahalliy musiqachilar uchun mustaqil maydon sifatida ishlayotgani bizga yoqadi. Biz ijodkorlarimizning o‘z san’atini namoyish etishi mumkin bo‘lgan sahnaga ega bo‘lishini istaymiz.

Biz kavverlar va turli yo‘nalishlarda ishlaydigan ijodkorlarni yaxshi ko‘ramiz, ammo festivalimiz uchun asosan o‘z qo‘shiqlarini ijro etadigan musiqachilarni tanlashga harakat qilamiz. Shu orqali ularga ham e’tibor jalb qilishga va bizda o‘zimizning mahalliy, qiziqarli va sifatli musiqamiz borligini ko‘rsatishga intilamiz.

Festival bilan birga odamlarning mahalliy brendlarga munosabati ham o‘zgardi, deb aytish mumkinmi?

Men bunga juda ishonishni va “ha” deb javob berishni istardim. Albatta, buni tasdiqlaydigan katta rasmiy tadqiqotim yo‘q.

Lekin menimcha, biz endi boshlagan paytda munosabat mutlaqo boshqacha edi. Mahalliy brendlarga nisbatan ishonchsizlik juda ko‘p edi, ko‘pchilik hatto ulardan biror narsa sotib olib ko‘rish imkoniyatini ham o‘ziga bermasdi.

Marketlar, Teplo Store va festivallar orqali odamlar yaqinlashib, narsalarni ko‘rish, ushlab ko‘rish, sifatini baholash va haqiqatan ham munosib mahsulotlar borligiga ishonch hosil qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

So‘nggi sakkiz yil haqida, dastlabki marketlardan boshlab gapiradigan bo‘lsak, vaziyat juda kuchli o‘zgargan, deb o‘ylayman. Va biz ham bunda katta rol o‘ynaganmiz, deb ishonishni istayman.

Teplo Fest’da, hatto festivalni tijoriy jihatdan yanada muvaffaqiyatli qilishi mumkin bo‘lsa ham, ataylab voz kechadigan narsalar bormi?

Ha. Bu, ayniqsa, hamkorlik qilmaydigan sheriklar bilan bog‘liq.

Biz o‘zimizni oilaviy festival sifatida ko‘rsatamiz va unga butun oila bilan kelish mumkin bo‘lishini istaymiz. Shuning uchun qarashlarimiz va qadriyatlarimizga mos kelmaydigan kompaniyalardan voz kechamiz.

Bundan tashqari, biz brendlar uchun ishtirok etish narxini, mehmonlar uchun esa chipta narxini hamyonbop saqlashga harakat qilamiz. Arzonlik nisbiy tushuncha ekanini va hamma uchun bir xil bo‘lishi mumkin emasligini tushunamiz, ammo o‘z auditoriyamiz uchun bu imkoniyatni saqlab qolish biz uchun muhim. Iloji boricha ko‘proq odam festivalga kelib, uning atmosferasini his qilishini istaymiz.

Teplo Fest’ni besh yildan keyin tasavvur qilsangiz, uni qanday ko‘rishni xohlardingiz?

Besh yil avval bugun qayerda bo‘lishimizni umuman tasavvur qilish men uchun qiyin edi. O‘shanda festival hali amalga oshirilgan loyiha sifatida mavjud emasdi, u faqat mening xayolimda edi.

Shuning uchun biz katta va keng miqyosda orzu qilamiz, lekin hammasi bosqichma-bosqich sodir bo‘lishini istaymiz.

Haqiqiyroq maqsadlar haqida gapiradigan bo‘lsak, shu besh yil ichida festivalimiz va ishtirokchilarimiz bilan qo‘shni davlatlarga chiqishni juda istardim. Mahalliy brendlar nafaqat O‘zbekistonda, balki butun mintaqada tanilishini xohlaymiz.

Ehtimol, faqat yaqin xorij bilan cheklanib qolmasmiz. O‘tgan yil Londonda qilgan pop-apimiz brendlarimizga qiziqish borligini ko‘rsatdi, shuning uchun u yerda yana nimadir qilish juda yaxshi bo‘lardi.

Teplo Fest’ning maqsadli auditoriyasi bormi? Masalan, avval mahalliy brendlarga umuman qiziqmagan odamlar uchunmi?

Mehmonlarni toifalarga ajratib, kim uchundir ko‘proq, boshqasi uchun kamroq harakat qilamiz, deb aytish men uchun qiyin. Chiptani sotib olib, festivalimizga kelgan har bir inson — biz uchun eng qadrli mehmon.

Albatta, auditoriyani kengaytirishni, yanada ko‘proq odamlar mahalliy brendlar haqida bilishini istaymiz. Aftidan, har yili bunga erishib boryapmiz.

Birinchi yili ikki kun ichida qariyb 8 ming kishi yig‘ilgandi. Bugun bu raqam taxminan ikki baravar oshdi. Menimcha, keyinchalik auditoriya yanada o‘sadi.

Teplo Fest’ni tashkil etishda o‘zingizga olgan eng katta tavakkalchilik qaysi bo‘lgan?

Eng katta xavf — birinchi festival edi. O‘shanda hamkorlarimiz yo‘q edi, so‘nggi daqiqagacha market va fud-zona ishtirokchilarini taklif qilardik va umuman qancha odam kelishini bilmasdik.

Biz, jumladan, moliyaviy jihatdan ham juda ko‘p majburiyatlarni zimmamizga oldik. Festival davomida shunchaki o‘tirib, hammasi yaxshi bo‘lishi uchun duo qilardim.

Oxir-oqibat festival zarar bilan yakunlandi. Hozir tushunaman, bu halokatli darajadagi zarar emas edi, ammo o‘sha paytda bu biz uchun katta pul edi. O‘sha vaqtda turmush o‘rtog‘im meni qo‘llab-quvvatlab, bu kelajakka sarmoya ekanini, hammasini o‘rganishimiz va keyingi festivalni ancha yaxshiroq qilishimizni aytdi.

Shunday ham bo‘ldi.

Festivalning raqamlarda odatda ko‘rinmaydigan eng katta muvaffaqiyati nimada, deb hisoblaysiz?

Biz uchun katta muvaffaqiyat — market ishtirokchilarining minnatdor yuzlarini ko‘rish.

Ular oldimizga kelib: “Bularning barchasini tashkil qilganingiz uchun rahmat. Auditoriyamiz uchun bunchalik qiziq ekanimizni bilmasdik. Mijozlarimizni ko‘rdik, ulardan yaxshi gaplar eshitdik va endi yanada rivojlanishni xohlaymiz”, deganida — men uchun eng qadrli narsa shu.

Ba’zida festival davomida odamlar oldimizga kelib, hammasi yoqayotganini aytadi. Shunday paytlarda ichingda “demak, bularning barchasi bekorga emas” degan tuyg‘u paydo bo‘ladi.

Bir safar ijodkorlar chiqishi paytida bir yigit shunchaki: “Teplo Fest tufayli shahrimizni yanada ko‘proq yaxshi ko‘raman”, dedi. Bu meni juda ta’sirlantirdi. O‘sha paytda biz haqiqatan ham to‘g‘ri yo‘nalishda ketayotganimizni o‘yladim.

Teplo Fest ishtirokchisi yoki brendiga oid, festival nima uchun mavjudligini ayniqsa yaxshi ko‘rsatadigan biror hikoya bormi?

Bitta hikoyani tanlash juda qiyin. Bizda bunday hikoyalar yuzlab.

Men o‘z ishi tufayli moliyaviy mustaqillikka erishib, hayotini o‘zgartira olgan ishtirokchi ayollarni bilaman. Sevmagan ishidan ketgan odamlarni ham bilaman, chunki ular bu yerda imkoniyatni ko‘rib, o‘z ishi nafaqat o‘ziga, balki oilasiga ham daromad keltirishi mumkinligini tushungan.

Endi ular o‘zlari sevgan ish bilan shug‘ullanadi, iste’dodlarini rivojlantiradi va industriyamizni yanada qiziqarli qiladi.

Menimcha, bunday hikoyalar yanada ko‘payadi. Biz o‘smoqdamiz va bu boshqa odamlarga ham boshlash uchun jasorat beradi.

Ilgari o‘z brendingni yaratish urf emas edi. Bugun esa har kuni yangi nomlarni kashf etmoqdamiz. Bu sog‘lom raqobatni yuzaga keltiradi: har bir brend nimasi bilan ajralib turishini, qanday qilib yaxshiroq va qiziqarliroq bo‘lishini o‘ylaydi.

Ishonchim komilki, yaqin kelajakda bizda shunchaki 10−15 ta kuchli mahalliy nom emas, balki 30−40 ta ajoyib dizayner paydo bo‘ladi.

Agar Teplo Fest’dan o‘zini aynan shu festivalga aylantirib turadigan atigi uchta tarkibiy qismni qoldirishingiz kerak bo‘lsa, qaysilarini tanlagan bo‘lardingiz?

Birinchi navbatda, bu — market. Bu festivalning yuragi va eng asosiy qismi.

Ikkinchi tarkibiy qism — mahalliy ijodkorlar ishtirokidagi sahna.

Uchinchisi — fud-zona. Lekin rostini aytsam, festival uchta zonadan ancha katta. Birinchi festivalimizdan beri biz bilan birga bo‘lgan art-zona, suv bo‘yidagi uycha, bolalar zonasi va boshqa faoliyatlar ham bor.

Ehtimol, Teplo Fest’ning mohiyati ham shunda: u birgalikda o‘sha o‘ziga xos atmosferani yaratadigan juda ko‘p turli qismlardan iborat.

Chiptani tez va oson xarid qilish mumkin.